أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
88
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
درين شهر بر ما غلبه كنند و كار بر ما تباه شود جوانى را گفت : از جهودان برو و بر كنار حلقهء بايست و حديث كارزار بغاث در انداز و ياد ده ايشان را وقعهء آن روز و كشتگانى كه آن روز بودند و اشعارى كه در آن روز گفتند و اين روزگار زارى عظيم بود ميان أوس و خزرج و ظفر در آن روز أوس را بود بر خزرج ، اين غلام بيامد و اين بگفت ايشان درين حديث افتادند و در منازعت و مفاخرت ايستادند تا دو مرد از ايشان در زانو افتادند آن جماعت همه در گفت و گوى آمدند و گفتند : اگر خواهيد تا اكنون تازه كنيم و آهنگ سلاح كردند و گفتند كه : موعد ظاهره است و آن نام جائى است ، به آن جا بيرون رفتند و روى به يكديگر كردند بر آن كينه كه ميان ايشان بود در جاهليّت ، خبر برسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسيد برخاست با جماعتى مهاجران بيرون شد و گفت : اى جماعت مسلمانان با سر دعوى جاهليّت شديد و من در ميان شما . . ! و خداى تعالى بر شما با سلام كرامت كرد و احقاد جاهليّت از ميان شما برداشت و ميان شما الفت داد با سر كفر و احوال كافرى خواهيد شدن ؟ - اللّه اللّه از خداى بترسيد ايشان چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را بديدند و سخن او بشنيدند دانستند كه : آن از نزعات شيطان است و كيد دشمنان ايمان است و انداخت جهودان است سلاحها از دست بينداختند و بگريستند و دست در گردن يكديگر كردند و صلح كردند و با پيغامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بمدينه آمدند خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى آنكسانى كه ايمان آوردهايد اگر فرمان بريد گروهى را از اهل كتاب يعنى شماس بن قيس و اصحاب او شما را پس از ايمان شما با كفر آورند يعنى ايشان چيزى كنند كه از شما آنان كه بر بصيرت نباشند مرتدّ شوند و آنان كه بر بصيرت باشند از سر حميّت جاهليّت كارى كنند كه ظاهر او كفر باشد و ارتداد جابر بن عبد الله انصارى گويد كه : ما در يكديگر افتاده بوديم كه ناگاه رسول خداى برآمد كالقمر الطّالع چون ماه تابان كه در شب برآيد بدست اشارتى كرد چندانى بود كه اشارت دست رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بديدند اين گروه ازين جانب شدند و آن گروه از آن جانب پس در جهان هيچ شخص نيست كه بر ما دوستر است از رسول خداى و نديديم روزى كه اوّلش زشت و وحشتر بود از آن روز و آخرش نيكوتر بود از آن روز آنگه حقّ تعالى بر وجه تعجّب گفت : و چگونه كافر ميشويد و هنوز آيات خداى بر شما